دمشق و ریاض همکاری دفاعی را گسترش دادند
خلاصه خبر
سوریه و عربستان سعودی توافق همکاری میان وزارتخانه‌های دفاع دو کشور را امضا کردند.
این توافق چهارشنبه، ۴ نوامبر، در جریان سفر احمد الشرع به ریاض و دیدار او با محمد بن سلمان به امضا رسید.
صندوق توسعه عربستان نیز با اعطای بیش از ۴۰۳ میلیون دلار وام توسعه‌ای با شرایط ترجیحی به سوریه موافقت کرد.
امضای توافق دوجانبه در حالی صورت می‌گیرد که دمشق در حال بررسی احتمال پیوستن به پیمان دفاع مشترک عربستان، ترکیه و پاکستان است.
گسترش روابط ریاض و دمشق اکنون از حوزه‌های سیاسی و اقتصادی به همکاری‌های نظامی و امنیتی نیز رسیده است. هم‌زمان، بررسی احتمال عضویت سوریه در پیمان دفاعی مکه می‌تواند به تحولات تازه‌ای در آرایش امنیتی منطقه منجر شود.
توافق دفاعی در جریان سفر الشرع به ریاض
وزارتخانه‌های دفاع سوریه و عربستان سعودی روز چهارشنبه، ۴ نوامبر ۲۰۲۶، توافق همکاری دفاعی امضا کردند. این توافق هم‌زمان با سفر احمد الشرع، رئیس‌جمهوری سوریه، به ریاض و دیدار او با محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر عربستان، نهایی شد.
خبرگزاری رسمی عربستان (SPA) امضای این توافق را تأیید کرد. وزارت خارجه سوریه نیز آن را مهم‌ترین دستاورد سفر احمد الشرع به عربستان دانست.
با این حال، تاکنون جزئیاتی درباره مفاد توافق، حوزه‌های مشخص همکاری، تعهدات نظامی دو طرف یا سازوکار اجرای آن منتشر نشده است.
این سفر دومین دیدار احمد الشرع و محمد بن سلمان در کمتر از یک ماه گذشته بود. دو طرف پیش‌تر در ششم اکتبر در ریاض دیدار کرده بودند و درباره بازسازی زیرساخت‌ها و تأسیسات حیاتی سوریه گفت‌وگو کرده بودند.
آیا سوریه به پیمان دفاعی مکه می‌پیوندد؟
توافق جدید دمشق و ریاض در شرایطی امضا شده که دولت سوریه احتمال پیوستن به پیمان دفاع مشترک میان عربستان، ترکیه و پاکستان را بررسی می‌کند.
اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، ۳۱ اکتبر در نشست امنیتی گفت‌وگوی منامه در بحرین اعلام کرد که مذاکرات برای ارزیابی عضویت سوریه در این چهارچوب در جریان است.
پیمان دفاع مشترک مکه در هفتم اوت ۲۰۲۶ میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد. بر اساس مفاد اعلام‌شده، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه عضو تلقی می‌شود. این توافق همچنین بر تقویت بازدارندگی مشترک و توسعه همکاری‌های دفاعی تأکید دارد.
با وجود این، سوریه هنوز عضو این پیمان نیست و توافق اخیر دمشق و ریاض نیز به معنای پیوستن خودکار این کشور به آن محسوب نمی‌شود.
۴۰۳ میلیون دلار برای بازسازی زیرساخت‌های سوریه
در جریان سفر احمد الشرع، صندوق توسعه عربستان سعودی نیز شش توافق‌نامه تأمین مالی با وزارت دارایی سوریه امضا کرد که ارزش مجموع آن‌ها بیش از ۴۰۳ میلیون دلار اعلام شده است.
این منابع در قالب وام‌های توسعه‌ای با شرایط ترجیحی برای حمایت از بخش‌های مختلف خدمات عمومی و زیرساختی سوریه اختصاص یافته‌اند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی خبرگزاری رسمی عربستان، مهم‌ترین پروژه‌های مورد حمایت عبارت‌اند از:
۱۰۰ میلیون دلار برای بازسازی و تجهیز مراکز درمانی آسیب‌دیده؛
۶۰ میلیون دلار برای بازسازی واحدهای مسکونی آسیب‌دیده؛
۱۰۵ میلیون دلار برای تقویت و تجهیز مراکز دفاع مدنی؛
۹۰ میلیون دلار برای بازسازی نیروگاه حرارتی حلب؛
۳۰ میلیون دلار برای توسعه سامانه‌های تأمین آب آشامیدنی در دمشق و ادلب.
بخش دیگری از منابع نیز برای پروژه‌های توسعه نهادی و تحول دیجیتال در نظر گرفته شده است.
این مبالغ کمک بلاعوض نیستند، بلکه وام‌هایی با شرایط ترجیحی محسوب می‌شوند که باید مطابق توافق‌های مالی بازپرداخت شوند.
همکاری در صنعت، کشاورزی و محیط زیست
در کنار توافق دفاعی و قراردادهای مالی، دو کشور تفاهم‌نامه‌هایی نیز در حوزه‌های صنعتی، کشاورزی و حفاظت از محیط زیست امضا کردند.
همچنین در دیدار احمد الشرع و محمد بن سلمان، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، پیامدهای تشدید تنش‌های نظامی، امنیت کشتیرانی و ثبات عرضه انرژی مورد بحث قرار گرفت.
دو طرف بر ضرورت کاهش تنش‌ها، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات و توقف اقداماتی که امنیت کشتیرانی در دریای سرخ، تنگه باب‌المندب و تنگه هرمز را تهدید می‌کنند، تأکید کردند.
زمینه منطقه‌ای؛ از بازسازی سوریه تا ملاحظات امنیتی ریاض
عربستان سعودی پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، به یکی از حامیان اصلی دولت جدید سوریه تبدیل شده است. ریاض در این مدت تلاش کرده روابط سیاسی و اقتصادی خود را با دمشق گسترش دهد و در روند بازسازی این کشور نقش داشته باشد.
از سوی دیگر، تحولات امنیتی منطقه و ادامه حملات موشکی و پهپادی حوثی‌های یمن به عربستان، اهمیت همکاری‌های دفاعی ریاض با شرکای منطقه‌ای را افزایش داده است.
رویترز گزارش داده است که عربستان برای تقویت ظرفیت‌های دفاعی خود به دنبال دریافت حمایت از آمریکا، کشورهای اروپایی و شرکای منطقه‌ای است.
در چنین شرایطی، گسترش همکاری دفاعی با سوریه و بررسی احتمال عضویت دمشق در پیمان مکه می‌تواند بخشی از تلاش‌های عربستان برای توسعه همکاری‌های امنیتی منطقه‌ای باشد؛ هرچند هنوز درباره نقش احتمالی سوریه در این چهارچوب اطلاعات مشخصی منتشر نشده است.
اطلاعات بیشتر
یکی از نکات مهم در این تحول، هم‌زمانی توافق دفاعی با بسته مالی بیش از ۴۰۳ میلیون دلاری برای سوریه است. این موضوع نشان می‌دهد روابط دو کشور صرفاً به همکاری‌های امنیتی محدود نیست و بازسازی اقتصادی و زیرساختی سوریه نیز جایگاه مهمی در مناسبات جدید آن‌ها دارد.
با این حال، برای ارزیابی اهمیت نظامی توافق جدید باید منتظر انتشار مفاد آن و مشخص شدن نوع همکاری‌های پیش‌بینی‌شده میان دو وزارت دفاع ماند. همچنین عضویت احتمالی سوریه در پیمان دفاع مشترک مکه همچنان در مرحله بررسی قرار دارد.
لینکهای مرتبط
سوریه اعزام نیرو به عربستان برای جنگ با حوثی‌ها را بررسی می کند
شرع: ادغام دوباره سوریه در میان کشورهای عربی و منطقه‌ای بسیار حیاتی است
