انتشار ۸ نامه محرمانه، از اختلاف ایران و گروسی پرده برداشت
خلاصه خبر
وب سایت المیادین در گزارشی اختصاصی، متن هشت نامه و پاسخ ردوبدل‌شده میان ایران و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از ۳ تا ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ را منتشر کرد.
تهران ازسرگیری بازرسی از تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات آمریکا و اسرائیل را به فراهم شدن شرایط امنیتی مناسب مرتبط دانسته است.
گروسی ضمن تأکید بر اعتبار توافق پادمان، خواستار ازسرگیری همکاری‌های فنی و دسترسی بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران شده است.
ایران به پیشنهاد جایزه ۲۰ میلیون دلاری آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای و کارکنان مرتبط با آن اعتراض کرده است.
مکاتبات تازه تهران و مدیرکل آژانس نشان می‌دهد اختلاف بر سر شرایط بازگشت بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران همچنان ادامه دارد. در این میان، دو طرف بر سر نحوه اجرای تعهدات پادمانی، تضمین امنیت اطلاعات محرمانه و زمان آغاز مذاکرات فنی دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
تهران: تهدیدهای نظامی شرایط بازرسی را مختل کرده است
بر اساس متن منتشرشده از سوی وب سایت المیادین، ایران در نامه‌ای به تاریخ ۳ نوامبر، تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، به انجام حملات نظامی بیشتر علیه ایران و تأسیسات هسته‌ای این کشور را مانع فراهم شدن شرایط لازم برای اجرای عادی اقدامات پادمانی دانسته است.
تهران در این نامه اعلام کرده است که این تهدیدها، شرایط حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتی لازم برای اجرای ایمن و مؤثر بازرسی‌ها را به‌شدت مختل کرده و ادامه این اقدامات در وضعیت کنونی عملاً امکان‌پذیر نیست.
گروسی در پاسخ ۴ نوامبر، حمله یا تهدید به حمله علیه تأسیسات هسته‌ای با اهداف صلح‌آمیز را مغایر اصول منشور سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس دانسته است.
با این حال، مدیرکل آژانس تأکید کرده توافق پادمان ایران در چهارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای همچنان معتبر است و هیچ‌یک از طرف‌ها نمی‌توانند اجرای آن را به حالت تعلیق درآورند.
او همچنین هشدار داده است که بدون دریافت گزارش‌های لازم و دسترسی به تأسیسات مربوط، آژانس نمی‌تواند درباره وضعیت برنامه هسته‌ای ایران به نتیجه‌گیری پادمانی برسد.
گروسی از تعهد ایران استقبال کرد
ایران در نامه ۶ نوامبر، بر تعهد خود برای ازسرگیری اجرای کامل تعهدات پادمانی، به‌محض فراهم شدن شرایط حقوقی و عملی مناسب، تأکید کرده است.
تهران همچنین حفاظت از اطلاعات محرمانه مربوط به تأسیسات، مواد هسته‌ای و کارکنان این بخش را از مسائل مرتبط با امنیت ملی خود دانسته است.
گروسی در پاسخ ۱۰ نوامبر، از تأکید ایران بر تعلیق نکردن اجرای توافق پادمان استقبال کرده و این موضع را «مهم و تشویق‌کننده» توصیف کرده است.
او همچنین از تهران خواسته است گزارش‌های مربوط به وضعیت مواد و تأسیسات هسته‌ای آسیب‌ندیده را ارائه کند و امکان بازرسی از این تأسیسات را برای راستی‌آزمایی اطلاعات فراهم سازد.
گروسی ابراز امیدواری کرده است که این تعهدات زمینه گفت‌وگو درباره اقدامات عملی برای اجرای کامل و مؤثر توافق پادمان را فراهم کند.
اعتراض ایران به جایزه ۲۰ میلیون دلاری آمریکا
یکی دیگر از محورهای مهم مکاتبات، اعتراض تهران به برنامه دولت آمریکا برای پرداخت جایزه‌ای تا سقف ۲۰ میلیون دلار در ازای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران، تأسیسات، تجهیزات و افراد مرتبط با آن بوده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نامه‌ای به تاریخ ۱۰ نوامبر خطاب به دبیرکل سازمان ملل، رئیس شورای امنیت و مدیرکل آژانس، این اقدام را تهدیدی علیه امنیت تأسیسات هسته‌ای و دانشمندان و کارکنان این بخش دانسته است.
عراقچی از سازمان ملل و آژانس خواسته است این اقدام آمریکا را محکوم کنند و بر ضرورت حفاظت از اطلاعات محرمانه و استقلال فعالیت‌های نظارتی آژانس تأکید داشته باشند.
در پاسخ به نگرانی‌های مطرح‌شده، گروسی در نامه ۱۲ نوامبر بر پایبندی آژانس به تعهدات محرمانگی تأکید کرده و گفته است این نهاد از اطلاعات محرمانه‌ای که در جریان اجرای توافق پادمان به دست می‌آورد، حفاظت خواهد کرد.
او در عین حال اعلام کرده است گزارش‌های آژانس به شورای حکام همچنان بر مبنای اطلاعات عینی و مستند تنظیم خواهند شد.
تهران و آژانس بر سر زمان مذاکرات فنی اختلاف دارند
در نامه دیگری به تاریخ ۱۱ نوامبر، ایران اعلام کرده است تا زمانی که عوامل اصلی وضعیت کنونی برطرف نشود و شرایط لازم برای اجرای عادی اقدامات پادمانی بازنگردد، امکان پیشبرد مذاکرات درباره سازوکارهای فنی و راستی‌آزمایی وجود ندارد.
تهران تأکید کرده است که این موضع نباید به‌معنای رد همکاری با آژانس یا مخالفت با تعاملات آینده تلقی شود.
گروسی در پاسخ، با متوالی دانستن رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی و اجرای تعهدات پادمانی مخالفت کرده و گفته است پیشرفت در هر دو زمینه می‌تواند به‌صورت هم‌زمان انجام شود.
او همچنین به توافق قاهره به‌عنوان نمونه‌ای از امکان دستیابی به ترتیبات عملی برای ادامه همکاری با ایران اشاره کرده است.
اطلاعات بیشتر
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هسته‌ای ایران، با محدودیت جدی در دسترسی به برخی مراکز و راستی‌آزمایی ذخایر اورانیوم این کشور روبه‌رو شده است.
آژانس به‌ویژه درباره وضعیت تأسیسات زیرزمینی اصفهان و محل نگهداری مواد هسته‌ای ابراز نگرانی کرده و خواستار ازسرگیری بازرسی‌ها شده است.
لینکهای مرتبط
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی: بازسازی تأسیسات هسته‌ای ایران تأیید نشده است
ابراز آمادگی گروسی برای اعزام کارشناسان آژانس اتمی به تهران
