برخی داروهای ضدالتهاب می‌توانند دفاع ضدویروسی بدن را تضعیف کنند
خلاصه خبر
پژوهشگران دانشگاه علم و فناوری نروژ دریافته‌اند که برخی داروهای مهارکننده التهاب ممکن است توان دفاعی سلول‌ها در برابر ویروس‌ها را کاهش دهند.
این پژوهش بر داروهای مهارکننده ژانوس کیناز (JAK)، از جمله باریسیتینیب، متمرکز بوده است.
آزمایش‌ها نشان داده‌اند این داروها می‌توانند انتشار ویروس‌هایی مانند آنفلوانزای A، کرونا و آدنوویروس را در محیط آزمایشگاهی تسهیل کنند.
محققان تأکید دارند که برای تعیین میزان خطر این داروها در بیماران، به مطالعات بیشتری نیاز است.
داروهایی که برای کنترل بیماری‌های التهابی و خودایمنی تجویز می‌شوند، ممکن است در کنار اثر درمانی خود، بخشی از سازوکار دفاعی بدن در برابر ویروس‌ها را نیز مهار کنند. پژوهشگران نروژی با بررسی گروهی از این داروها، سازوکاری را شناسایی کرده‌اند که می‌تواند انتشار برخی ویروس‌ها را در سلول‌ها آسان‌تر کند.
مهار التهاب چگونه بر دفاع بدن اثر می‌گذارد؟
پژوهشگران دانشگاه علم و فناوری نروژ (NTNU) در مطالعه‌ای که در نشریه علمی NAR Molecular Medicine در دوم مه ۲۰۲۵ منتشر شد، تأثیر مهارکننده‌های ژانوس کیناز یا JAK را بر واکنش دفاعی سلول‌ها در برابر ویروس‌ها بررسی کردند.
این داروها برای درمان برخی بیماری‌های خودایمنی و التهابی، از جمله آرتریت روماتوئید، استفاده می‌شوند. آن‌ها با مهار مسیرهای پیام‌رسانی سلولی، فعالیت بخش‌هایی از سیستم ایمنی را کاهش می‌دهند و به کنترل التهاب کمک می‌کنند.
با این حال، همین مسیرهای پیام‌رسانی در فعال‌سازی دفاع ضدویروسی بدن نیز نقش دارند. پژوهشگران دریافتند که مهار این مسیرها می‌تواند فعالیت ژن‌هایی را کاهش دهد که در واکنش سلول‌ها به پیام‌های ضدویروسی، به‌ویژه اینترفرون نوع یک، نقش دارند. در نتیجه، سلول‌های سالم ممکن است بخشی از توانایی خود را برای مقابله با گسترش ویروس از دست بدهند.
کدام ویروس‌ها بررسی شدند؟
در این مطالعه، محققان اثر داروها را بر چند ویروس، از جمله ویروس آنفلوانزای A، ویروس عامل کووید-۱۹، آدنوویروس و ویروس تب دره ریفت بررسی کردند.
آزمایش‌ها با استفاده از رده‌های سلولی، مدل‌های آزمایشگاهی شبیه اندام‌های بدن و روش‌های تحلیل فعالیت ژن انجام شد. نتایج نشان داد که داروهایی مانند باریسیتینیب می‌توانند با کاهش پاسخ ضدویروسی سلول‌ها، انتشار ویروس‌ها را در شرایط آزمایشگاهی تسهیل کنند.
با این حال، باید میان افزایش انتشار ویروس در محیط آزمایشگاهی و افزایش احتمال ابتلا یا شدت بیماری در انسان تفاوت قائل شد. این پژوهش به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که مصرف این داروها در بیماران تا چه اندازه خطر ابتلا به عفونت یا بروز بیماری شدید را افزایش می‌دهد.
همه داروهای ضدالتهاب در این گروه قرار نمی‌گیرند
یکی از نکات مهم این پژوهش، تفاوت میان گروه‌های دارویی است. مهارکننده‌های JAK با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک یکسان نیستند و نتایج این مطالعه را نمی‌توان به همه داروهای ضدالتهاب تعمیم داد.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی عمدتاً برای کاهش درد، التهاب و تب به کار می‌روند و عوارض شناخته‌شده آن‌ها می‌تواند شامل مشکلات گوارشی، زخم و خون‌ریزی معده و روده و در برخی افراد آسیب کلیوی باشد. خطر این عوارض به نوع دارو، مقدار مصرف، مدت درمان و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
در مقابل، مهارکننده‌های JAK با تأثیر مستقیم بر برخی مسیرهای تنظیم‌کننده فعالیت سیستم ایمنی، ملاحظات متفاوتی از نظر خطر عفونت دارند. به همین دلیل، ارزیابی خطر باید بر اساس داروی مشخص و شرایط هر بیمار انجام شود.
اطلاعات بیشتر
یافته‌های این پژوهش اهمیت بررسی دقیق آثار داروهای تعدیل‌کننده سیستم ایمنی را در افراد مبتلا به عفونت‌های ویروسی یا در معرض آن‌ها نشان می‌دهد. با این حال، این داروها برای بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری‌های التهابی و خودایمنی درمان‌های مؤثری هستند و نباید صرفاً بر اساس نتایج یک مطالعه آزمایشگاهی کنار گذاشته شوند.
افرادی که داروهای مهارکننده JAK مصرف می‌کنند، باید درباره خطر عفونت و اقدامات احتیاطی با پزشک خود مشورت کنند و بدون نظر پزشک، مصرف دارو را قطع نکنند یا مقدار آن را تغییر ندهند.
لینک مرتبط
یک اشتباه در درمان بیماری‌های همه‌گیر فصلی؛ "آنتی‌ویروس‌ها بیماری را ریشه‌کن نمی‌کنند
