قطر طرح دو مرحله‌ای برای توافق تهران و واشنگتن ارائه کرد
خلاصه خبر
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر، هشدار داد بحران ایران و آمریکا نمی‌تواند بدون راه‌حل باقی بماند و منطقه توان تحمل دور دیگری از تشدید تنش‌ها را ندارد.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، میانجی‌گران قطری طرحی دو روزه برای کاهش تنش‌ها به تهران و واشنگتن ارائه کرده‌اند که شامل توقف محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران و بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده است.
در مرحله دوم این طرح، بازگشایی موقت تنگه هرمز در چهارچوب ترتیباتی مورد توافق ایران و عمان پیش‌بینی شده است.
تهران اعلام کرده است پیش از تحقق مطالبات اصلی خود، از جمله رفع تحریم‌ها، پایان محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌هایش، حاضر به ورود به مذاکرات هسته‌ای با شرایط موردنظر واشنگتن نیست.
دوحه در تلاش است با ارائه ترتیباتی مرحله‌ای، هم‌زمان چند گره اصلی بحران میان ایران و آمریکا را باز کند؛ از محاصره دریایی و دارایی‌های مسدودشده گرفته تا بازرسی‌های هسته‌ای و وضعیت تنگه هرمز. با این حال، اختلاف بر سر پیش‌شرط‌های مذاکرات همچنان مانع اصلی دستیابی به توافق است.
طرح دو روزه قطر؛ از رفع محاصره تا بازگشایی هرمز
بر اساس گزارش روز جمعه ۶ نوامبر آسوشیتدپرس، ایران در حال بررسی پیشنهادهایی است که میانجی‌گران قطری برای نزدیک‌کردن مواضع تهران و واشنگتن ارائه کرده‌اند.
به گفته دو مقام منطقه‌ای که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواسته‌اند نامشان فاش شود، این پیشنهاد شامل مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز است که قرار است طی دو روز اجرا شود و زمینه را برای آغاز مذاکرات گسترده‌تر درباره برنامه هسته‌ای ایران فراهم کند.
در مرحله نخست، آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را متوقف می‌کند و بخشی از میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران آزاد می‌شود. در مقابل، تهران اجازه می‌دهد بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران بازدید کنند.
در مرحله دوم، ایران تنگه هرمز را بر اساس ترتیبات اصلاح‌شده‌ای که پیش‌تر با عمان درباره این آبراه مورد توافق قرار گرفته، به‌طور موقت بازگشایی می‌کند. این سازوکار تا زمان دستیابی به توافقی دائمی درباره وضعیت تنگه هرمز و با مشارکت دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس اجرا خواهد شد.
بر اساس این گزارش، پس از اجرای این اقدامات، مذاکرات گسترده‌تر میان ایران و آمریکا درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا و سایر ابعاد برنامه هسته‌ای ایران آغاز می‌شود.
آسوشیتدپرس تأکید کرده است که این پیشنهادها در مرحله بررسی و رایزنی قرار دارند و هنوز توافق نهایی میان طرفین حاصل نشده است.
تهران چه پیش‌شرط‌هایی برای مذاکره دارد؟
با وجود ارائه پیشنهادهای جدید، اختلاف بر سر شرایط آغاز مذاکرات همچنان پابرجاست.
به گفته یکی از مقام‌های منطقه‌ای مورد استناد آسوشیتدپرس، تهران در شرایط فعلی حاضر نیست درباره فعالیت‌های هسته‌ای خود با دولت دونالد ترامپ وارد مذاکره شود، مگر آنکه واشنگتن ابتدا با مجموعه‌ای از مطالبات ایران موافقت کند.
این مطالبات شامل پایان محاصره بنادر ایران، لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، پرداخت غرامت بابت خسارت‌های جنگ و توقف درگیری‌ها در سراسر منطقه، از جمله عملیات اسرائیل در لبنان است.
در همین ارتباط، رویترز گزارش داده است که ایران از ماه سپتامبر طرح هفت‌روزه جداگانه‌ای را برای کاهش تنش‌ها پیشنهاد کرده بود که دونالد ترامپ تاکنون آن را نپذیرفته است.
این طرح نیز شامل رفع محاصره بنادر ایران، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و تأیید یک مسیر مورد حمایت تهران برای عبور از تنگه هرمز است که پس از آن آبراه بازگشایی شود.
بنابراین، طرح هفت‌روزه ایران و پیشنهاد دو روزه مطرح‌شده از سوی میانجی‌گران قطری، دو چهارچوب جداگانه برای نزدیک‌کردن مواضع طرفین هستند.
نخست‌وزیر قطر: منطقه توان تحمل تنش بیشتر را ندارد
هم‌زمان با انتشار جزئیات پیشنهادهای میانجی‌گرانه، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر، روز جمعه در یک گفت‌وگوی عمومی در دانشگاه آکسفورد بر ضرورت حل‌وفصل بحران ایران و آمریکا تأکید کرد.
او هشدار داد که بحران نمی‌تواند بدون راه‌حل باقی بماند و منطقه توان تحمل دور دیگری از تشدید تنش‌های نظامی را ندارد.
آل ثانی گفت قطر طی هفته‌های گذشته با مقام‌های دولت آمریکا برای مهار بحران و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها همکاری کرده است. به گفته او، واشنگتن همچنان تمایل دارد برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک گام بردارد و نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز این اراده را تغییر نداده است.
نخست‌وزیر قطر با اشاره به پیشرفت قابل‌توجه در تلاش‌های دیپلماتیک، ابراز امیدواری کرد طرف‌ها به توافقی عملی دست پیدا کنند.
او تأکید کرد که نباید دستیابی به یک توافق کامل و بی‌نقص، مانع رسیدن به توافقی قابل اجرا برای کاهش تنش‌ها شود.
دوحه: تلاش‌ها برای توافق متوقف نشده است
دفتر رسانه‌ای بین‌المللی قطر روز شنبه ۷ نوامبر، در واکنش به گزارش‌هایی درباره شکست مذاکرات ایران و آمریکا، این ادعاها را نادرست و گمراه‌کننده خواند.
این دفتر اعلام کرد اظهارات نخست‌وزیر قطر به‌گونه‌ای تحریف شده که گویی او از شکست مذاکرات خبر داده است؛ در حالی که دو طرف همچنان برای دستیابی به توافق تلاش می‌کنند.
قطر همچنین تأکید کرد میانجی‌گران این کشور در هماهنگی نزدیک با تهران و واشنگتن قرار دارند و تلاش‌ها برای نزدیک‌کردن دیدگاه‌های دو طرف ادامه دارد.
اطلاعات بیشتر
بر اساس آخرین آمار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران پیش از حملات اخیر ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ موضوعی که همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشنگتن است. در کنار پرونده هسته‌ای، وضعیت تنگه هرمز و محدودیت‌های دریایی نیز از مهم‌ترین موانع دستیابی به توافق به شمار می‌روند.
لینکهای مرتبط
ترامپ حمله آمریکا به پدافند ایران در قشم را تأیید کرد
بررسی طرح‌های میانجی‌گران توسط تهران و واشنگتن جهت مهار درگیری‌ها
قطر طرحی جدید برای پایان دادن به درگیری‌ها به تهران پیشنهاد می‌کند
