خلاصه خبر

• پژوهشگران دانشگاه ترنتو ایتالیا روشی ترکیبی از مراقبه و واقعیت مجازی را برای تقویت رؤیای آگاهانه آزمایش کردند.

• این پژوهش با مشارکت ۳۸ نفر و طی یک دوره پنج‌هفته‌ای انجام شد.

• ۱۱ نفر از ۱۳ شرکت‌کننده گروه آزمایش، دست‌کم یک رؤیای آگاهانه یا نیمه‌آگاهانه را گزارش کردند.

• پژوهشگران می‌گویند نتایج امیدوارکننده است، اما برای تأیید اثربخشی این روش به مطالعات گسترده‌تر نیاز دارند.

یک پژوهش جدید در حوزه علوم اعصاب نشان می‌دهد ترکیب تمرین‌های مراقبه با محیط‌های شبیه‌سازی‌شده واقعیت مجازی ممکن است به افراد کمک کند هنگام خواب، آگاه شوند که در حال رؤیا دیدن هستند.

آموزش ذهن برای تشخیص رؤیا

پژوهشگران دانشگاه ترنتو ایتالیا در مطالعه‌ای که در مجله علمی «Frontiers in Psychology» منتشر شده، تأثیر ترکیب مراقبه و واقعیت مجازی را بر تجربه رؤیای آگاهانه بررسی کرده‌اند.

در این روش، شرکت‌کنندگان ابتدا تمرین‌هایی برای افزایش تمرکز و آگاهی از افکار و احساسات خود انجام دادند و سپس وارد محیط واقعیت مجازی شدند.

این محیط شامل صحنه‌هایی غیرعادی و موقعیت‌هایی بود که قوانین معمول فیزیک را نقض می‌کردند؛ برای مثال، اشیایی که رفتار غیرمنتظره داشتند یا محیط‌هایی که با تغییر جهت نگاه دگرگون می‌شدند.

شرکت‌کنندگان باید در مواجهه با این موقعیت‌ها درباره واقعی بودن اتفاقات تردید می‌کردند و با انجام تمرین‌های تشخیص واقعیت، وضعیت خود را بررسی می‌کردند.

هدف از این تمرین‌ها، تقویت مهارتی بود که می‌تواند هنگام خواب نیز به فرد کمک کند متوجه غیرواقعی بودن اتفاقات و رؤیا بودن آن‌ها شود.

۸۴ درصد گروه آزمایش تجربه رؤیای آگاهانه داشتند

در این مطالعه ۳۸ نفر شرکت کردند که به سه گروه تقسیم شدند.گروه نخست تمرین‌های ترکیبی مراقبه و واقعیت مجازی را انجام داد، گروه دوم از واقعیت مجازی با محتوای غیرمرتبط با رؤیا استفاده کرد و گروه سوم تنها تمرین‌های معمول، از جمله ثبت رؤیاها و بررسی واقعیت، را انجام داد.

نتایج نشان داد ۱۱ نفر از ۱۳ شرکت‌کننده گروه نخست، یعنی حدود ۸۴.۶ درصد، دست‌کم یک رؤیای آگاهانه یا نیمه‌آگاهانه را گزارش کردند.

این میزان در گروه دوم ۳۳.۳ درصد و در گروه سوم ۶۱.۵ درصد بود.

همچنین تعداد تجربه‌های گزارش‌شده رؤیای آگاهانه یا نیمه‌آگاهانه در گروه نخست ۲۶ مورد بود؛ در حالی که این تعداد در گروه دوم چهار مورد و در گروه سوم ۱۱ مورد ثبت شد.

این یافته‌ها نشان می‌دهد ترکیب تمرین‌های مراقبه و واقعیت مجازی می‌تواند در مقایسه با روش‌های دیگر امیدوارکننده باشد؛ با این حال، اندازه کوچک نمونه اجازه نمی‌دهد نتایج به همه افراد تعمیم داده شود.

چرا پژوهشگران به مطالعات بیشتری نیاز دارند؟

یکی از محدودیت‌های این پژوهش، تعداد کم شرکت‌کنندگان و اتکا به گزارش شخصی آن‌ها درباره تجربه‌های هنگام خواب است.

همچنین از آنجا که گروه اصلی هم‌زمان از مراقبه و واقعیت مجازی استفاده کرده است، هنوز مشخص نیست کدام‌یک از این دو روش سهم بیشتری در افزایش تجربه رؤیای آگاهانه داشته‌اند.

به همین دلیل، پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر نقش هر روش، انجام مطالعات تکمیلی را ضروری می‌دانند.

اطلاعات بیشتر

رؤیای آگاهانه یا Lucid Dreaming حالتی است که فرد هنگام خواب متوجه می‌شود در حال رؤیا دیدن است. برخی افراد در این وضعیت می‌توانند بر روند رؤیای خود نیز تأثیر بگذارند، اما آگاهی از رؤیا لزوماً به معنای توانایی کنترل آن نیست.

این تجربه بیشتر در مرحله خواب حرکات سریع چشم (REM) اتفاق می‌افتد؛ مرحله‌ای که فعالیت مغز افزایش می‌یابد و رؤیاهای زنده و داستان‌گونه بیشتر رخ می‌دهند.