پارلمان ترکیه پیمان دفاعی با عربستان و پاکستان را تصویب کرد
خلاصه خبر
پارلمان ترکیه توافق دفاع مشترک با عربستان سعودی و پاکستان را با ۲۷۹ رأی موافق در برابر ۱۱۹ رأی مخالف تصویب کرد.
بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، مبنای تعهد دفاعی و کمک متقابل دو عضو دیگر خواهد بود.
همکاری اطلاعاتی، نظامی، صنایع دفاعی، تولید تسلیحات و رزمایش‌های مشترک از محورهای توافق است.
تصویب پیمان با نگرانی مخالفان درباره احتمال ورود ترکیه به جنگ‌های منطقه‌ای همراه شده است.
تصویب این توافق، چهارچوب همکاری امنیتی آنکارا، ریاض و اسلام‌آباد را به یک پیمان دفاعی متقابل ارتقا می‌دهد؛ اقدامی که در شرایط افزایش تنش‌های منطقه‌ای، اهمیت تعهدات نظامی سه کشور را افزایش داده است.
تعهد دفاعی سه کشور در برابر حمله نظامی
پارلمان ترکیه روز پنج‌شنبه، ۵ نوامبر، توافق دفاع مشترک مکه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان را تصویب کرد. این توافق با ۲۷۹ رأی موافق در برابر ۱۱۹ رأی مخالف به تصویب رسید و ۳۹۸ نفر از مجموع ۵۹۲ نماینده پارلمان در رأی‌گیری شرکت کردند.
مهم‌ترین بخش این پیمان، بند دفاع جمعی آن است که بر اساس آن، سه کشور متعهد می‌شوند در صورت حمله مسلحانه یا تجاوز نظامی خارجی علیه هر یک از اعضا، برای مقابله با تهدید و دفاع از تمامیت ارضی آن کشور همکاری کنند.
با این حال، کمک نظامی به عضو مورد حمله به‌صورت خودکار و بدون تصمیم‌گیری مشترک انجام نمی‌شود. نوع و میزان حمایت، با توجه به شرایط، نیازهای کشور هدف و توانایی‌های اعضا، از طریق مشورت و توافق سه طرف تعیین خواهد شد.
همکاری نظامی و صنایع دفاعی در دستور کار
این توافق ۱۶ ماده‌ای، علاوه بر تعهد دفاعی متقابل، زمینه همکاری گسترده‌تر سه کشور در حوزه‌های امنیتی و نظامی را فراهم می‌کند.
تبادل اطلاعات و همکاری‌های اطلاعاتی، مبارزه با تروریسم، توسعه فناوری‌های دفاعی، تولید مشترک تسلیحات، تحقیقات نظامی و تبادل کارشناسان صنایع دفاعی از جمله محورهای آن است.
برگزاری رزمایش‌های مشترک، آموزش نیروهای نظامی، تبادل تجربیات عملیاتی و همکاری در زمینه پشتیبانی لجستیکی نیز در چهارچوب این پیمان پیش‌بینی شده است.
کمیته‌ای راهبردی متشکل از وزیران خارجه، وزیران دفاع و فرماندهان نظامی سه کشور مسئول نظارت بر اجرای توافق و هماهنگی همکاری‌ها خواهد بود. این کمیته سالانه دو بار تشکیل جلسه می‌دهد.
نگرانی مخالفان از پیامدهای منطقه‌ای پیمان
تصویب توافق در پارلمان ترکیه با مخالفت‌هایی درباره دامنه تعهدات دفاعی و پیامدهای احتمالی آن برای سیاست خارجی و امنیت این کشور همراه بود.
مورات امیر، از نمایندگان مخالف، هشدار داد که این توافق ممکن است زمینه اعزام نظامیان ترکیه به جنگ یمن را فراهم کند و نیروهای این کشور را در معرض خطر قرار دهد.
در مقابل، فؤاد اوکتای، رئیس کمیسیون امور خارجی پارلمان و عضو حزب حاکم عدالت و توسعه، تأکید کرد که ترکیه برخلاف اراده خود وارد روندی خارج از کنترل نخواهد شد.
مقام‌های ترکیه همچنین گفته‌اند این پیمان علیه ایران یا کشور مشخص دیگری تنظیم نشده است و هدف آن تقویت همکاری دفاعی و بازدارندگی مشترک است.
نکته حقوقی مهم این است که تصویب توافق به معنای صدور مجوز اعزام نیروهای ترکیه به خارج از کشور نیست. هرگونه اعزام نظامی به مجوز جداگانه پارلمان نیاز خواهد داشت.
توافق مکه؛ از امضا تا تصویب پارلمانی
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، محمد بن سلمان، ولیعهد و نخست‌وزیر عربستان سعودی، و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، روز ۷ اوت ۲۰۲۶ این توافق را در مکه امضا کردند.
تصویب پارلمانی ترکیه در شرایطی انجام شده که عربستان سعودی با افزایش تهدیدهای امنیتی ناشی از حملات حوثی‌ها در یمن روبه‌روست و نگرانی‌ها درباره گسترش تنش میان ایران و آمریکا نیز بر فضای امنیتی منطقه تأثیر گذاشته است.
بر اساس گزارش‌ها، عربستان و پاکستان پیش‌تر مراحل تصویب داخلی این توافق را تکمیل کرده بودند. اجرای رسمی پیمان پس از تکمیل مراحل تصویب در سه کشور و سپردن آخرین سند تصویب به دبیرخانه آن امکان‌پذیر خواهد بود.
اطلاعات بیشتر
این توافق تاریخ انقضای مشخصی ندارد، اما اعضا نمی‌توانند پیش از گذشت ۱۰ سال از آن خارج شوند. پس از این دوره، هر کشور می‌تواند با ارائه اطلاعیه کتبی و رعایت مهلت سه‌ماهه، روند خروج را آغاز کند.
همچنین پیوستن کشورهای دیگر به این پیمان مستلزم موافقت اعضای مؤسس است. دبیرخانه توافق در عربستان سعودی مستقر خواهد شد و نخستین دبیرکل آن از پاکستان انتخاب شده است.
لینکهای مرتبط
ترکیه توافق دفاعی مکه را برای تصویب به پارلمان فرستاد
نشست توافق مکه در ریاض؛ حوثی‌ها و همکاری دفاعی محور گفت‌وگوها
توافقنامه مکه بە اجرا درخواهد آمد
توافق مکه؛ تشکیل قطب جدید دفاعی میان ترکیه، پاکستان و عربستان
