
خلاصه خبر
یک پژوهش بینالمللی روی ۸۶۵ زن باردار نشان داده است برنامه سلامت «Bump2Baby and Me» میتواند خطر ابتلا به دیابت بارداری را در زنان پرخطر کاهش دهد.
میزان ابتلا در گروه استفادهکننده از این برنامه ۱۴ درصد و در گروه دریافتکننده مراقبتهای معمول ۲۰ درصد بود.
این تفاوت معادل کاهش ۳۰ درصدی خطر نسبی ابتلا به دیابت بارداری است.
این برنامه از اپلیکیشن تلفن همراه، مشاوره مربیان آموزشدیده و توصیههای شخصی درباره تغذیه و فعالیت بدنی استفاده میکند.
یک برنامه آموزش و مشاوره سلامت که از طریق تلفن همراه و ارتباط مستقیم با مربیان سلامت فعالیت میکند، توانسته است میزان ابتلا به دیابت بارداری را در زنان دارای خطر بالاتر کاهش دهد. نتایج این پژوهش بار دیگر اهمیت مداخلات پیشگیرانه و مراقبتهای هدفمند در دوران بارداری را برجسته میکند.
«Bump2Baby and Me» چه برنامهای است؟
برنامه «Bump2Baby and Me» که نام آن را میتوان «از بارداری تا یکسالگی نوزاد» ترجمه کرد، یک طرح آموزش و مشاوره سلامت برای زنان باردار است که با هدف بهبود عادتهای غذایی، افزایش فعالیت بدنی و کاهش خطر عوارض بارداری طراحی شده است.
این برنامه صرفاً یک اپلیکیشن تلفن همراه نیست؛ بلکه مجموعهای از خدمات دیجیتال و مشاوره انسانی را در بر میگیرد.
زنان شرکتکننده از طریق اپلیکیشن، توصیههای متناسب با شرایط خود دریافت میکردند و میتوانستند با مربیان آموزشدیده حوزه سلامت از طریق تماس تصویری، پیامهای متنی و ویدئویی در ارتباط باشند.
آموزشهای مربوط به انتخاب مواد غذایی، اصلاح عادتهای تغذیهای، افزایش تحرک و پیگیری اهداف سلامت از جمله بخشهای اصلی این برنامه بود. حمایت و پیگیری شرکتکنندگان پس از زایمان نیز ادامه داشت.
بررسی تأثیر برنامه روی ۸۶۵ زن باردار
نتایج کارآزمایی بالینی این برنامه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی «لنست دیجیتال هلث» منتشر شد.
در این پژوهش ۸۶۵ زن باردار از چهار کشور استرالیا، ایرلند، بریتانیا و اسپانیا شرکت کردند. همه شرکتکنندگان در معرض خطر بالاتر ابتلا به دیابت بارداری قرار داشتند.
پژوهشگران زنان شرکتکننده را به دو گروه تقسیم کردند. گروه نخست علاوه بر مراقبتهای معمول دوران بارداری، از برنامه «Bump2Baby and Me» استفاده کرد؛ گروه دوم نیز مراقبتهای معمول پزشکی را دریافت کرد.
نتایج نشان داد ۱۴ درصد زنان گروه نخست به دیابت بارداری مبتلا شدند؛ در حالی که این میزان در گروه دوم ۲۰ درصد بود.
به این ترتیب، خطر نسبی ابتلا به دیابت بارداری در گروه استفادهکننده از برنامه حدود ۳۰ درصد کمتر بود. اختلاف مطلق میزان ابتلا در دو گروه نیز ۶ واحد درصد گزارش شد.
برنامه چه تأثیری بر وزن مادران داشت؟
یکی دیگر از موضوعاتی که پژوهشگران بررسی کردند، تغییرات وزن مادران پس از زایمان بود.
نتایج نشان داد استفاده از این برنامه کاهش معناداری در شاخص توده بدنی مادران در ۱۲ ماه پس از زایمان ایجاد نکرده است.
بنابراین، اگرچه این مداخله در کاهش میزان ابتلا به دیابت بارداری مؤثر بود، نمیتوان نتیجه گرفت که باعث کاهش وزن مادران نیز شده است.
چرا پیشگیری از دیابت بارداری اهمیت دارد؟
دیابت بارداری نوعی اختلال در تنظیم قند خون است که نخستین بار در دوران بارداری تشخیص داده میشود. این بیماری معمولاً زمانی بروز میکند که بدن مادر نتواند به اندازه کافی انسولین تولید کند یا در استفاده از آن با مشکل روبهرو شود.
اضافهوزن و چاقی، سابقه خانوادگی دیابت، ابتلای قبلی به دیابت بارداری و برخی عوامل مرتبط با سلامت متابولیک از جمله عوامل افزایشدهنده خطر ابتلا هستند.
دیابت بارداری در صورت کنترل نشدن میتواند احتمال تولد نوزاد با وزن بالا، برخی عوارض زایمان و مشکلات سلامت مادر و کودک را افزایش دهد. همچنین زنانی که به این بیماری مبتلا میشوند، در سالهای بعد با خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ روبهرو هستند.
اطلاعات بیشتر
طرح «Bump2Baby and Me» با مشارکت دانشگاه کالج دوبلین و چندین نهاد علمی و پژوهشی در کشورهای مختلف توسعه یافته است.
این برنامه ابتدا در قالب یک پروژه پژوهشی در چهار کشور آزمایش شد و هدف آن بررسی امکان استفاده از ابزارهای دیجیتال و مشاوره فردی برای بهبود سلامت مادران بود.
پژوهشگران تأکید میکنند که چنین برنامههایی باید مکمل مراقبتهای معمول دوران بارداری باشند، نه جایگزین آزمایشهای غربالگری، تشخیص پزشکی یا درمان دیابت بارداری.
همچنین نتایج این مطالعه به زنان دارای خطر بالاتر ابتلا مربوط است و برای ارزیابی اثربخشی آن در تمام زنان باردار، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
لینکهای مرتبط
چند هشدار درباره مشاهده خونریزی در ابتدای دوران بارداری
