دوابەدوای بڵاوبوونەوەی هەواڵی کوژرانی ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی، پێشبینییەکان بۆ داڕمانی خێرای تاران بوونە چەقبەستووییەکی ستراتیژی و ئێران وەک دەوڵەتێکی لامەرکەزی لە شەڕ بەردەوامە.

حیساباتە هەڵەکانی واشنتن و تەلئەڤیڤ

لە هەفتەکانی یەکەمی مانگی ئازاری 2026دا، کاتێک هەواڵی کوژرانی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران بڵاوکرایەوە، ناوەندەکانی بڕیار لە واشنتن و تەلئەڤیڤ پێشبینییان دەکرد ئێران تووشی بۆشایی سەروەری و شەڕی ناوخۆ و داڕمانی زنجیرەی فەرماندەیی سەربازی ببێت. گریمانە ستراتیژییەکە ئەوە بوو کە تاران ناچار دەبێت کڕنۆش بۆ مەرجەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل ببات تاوەکو لە وێرانکارییەکی تەواو دوور بکەوێتەوە، بەڵام لە کۆتایی هەفتەی چوارەمدا واقیعی مەیدانی چیرۆکێکی جیاواز دەگێڕێتەوە.

ڕاپۆرتی IISS بۆ لێکۆڵینەوە ستراتیجییەکان

پەیمانگەی نێودەوڵەتی بۆ لێکۆڵینەوە ستراتیجییەکان (IISS) ئاماژە بەوە دەکات کە ماشێنی جەنگی ئێران نەک هەر نەوەستاوە، بەڵکو چووەتە قۆناغێکی نوێی ئۆپراسیۆنەوە. داتاکانی مانگی دەستکرد دەریدەخەن کە سەرەڕای لەناوبچوونی بەشێکی زۆری ژێرخانەکان، یەکەکانی مووشەک و درۆن بە شێوەیەکی دابەشکراو کارەکانیان ئەنجام دەدەن. هەروەها ئاژانسی ڕۆیتەرز لە زاری سەرچاوە دیپلۆماسییەکانەوە جەخت دەکاتەوە کە سیستمی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی کاتی توانیویەتی لە ماوەی کەمتر لە 72 کاتژمێردا یەکگرتوویی کارگێڕی بگەڕێنێتەوە، کە ئەمەش وەک خۆڕاگرییەکی ناهاوسەنگ وەسف دەکرێت.

گۆڕانی ستراتیجی بەرگری بەگوێرەی Foreign Policy

گۆڤاری Foreign Policy لە ڕاپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە کە ستراتیجی جێگرەوەی چوار چین، چینە بەرگرییەکەی ئێرانی لە تاک-سەنتەرییەوە گۆڕیوە بۆ دامەزراوە-سەنتەری. ئەم گۆڕانکارییە وایکردووە کە نەمانی لوتکەی هەرەمی دەسەڵات نەبێتە هۆی پەککەوتنی سیستمی بەرگری و ئەمنی وڵاتەکە.

چەکی ئابووری و گەرووی هورمز

داخستنی گەرووی هورمز و بازدانی نرخی نەوت بۆ سەرووی 120 دۆلار، ئەو چەکە بوو کە تاران بەکاری هێنا بۆ درێژکردنەوەی پرۆسەکە و سەپاندنی تێچوونەکان بەسەر ئابووری جیهانیدا. ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە هۆشداری داوە کە ئێران سەرەڕای زیانی ماددی قورس، هێشتا توانای بەردەوامیدانی بە شەڕەکەی هەیە و ئەم توانایەش حیساباتە سەرەتاییەکانی بۆ تەسلیمبوونی خێرا کردووە بە چەقبەستووییەکی ستراتیژی.

ئێران وەک دەوڵەتێکی لامەرکەزی

شیکارییە نێودەوڵەتییەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە ئێران بەبێ سەرکردە کلاسیکەکەی نەک هەر ڕادەست نەبووە، بەڵکو گۆڕاوە بۆ دەوڵەتێکی لامەرکەزی. ئێستا پرسیاری سەرەکی بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ئەوە نییە کەی ئێران خۆی ڕادەست دەکات، بەڵکو کۆتا تێچووی ئەم شەڕە درێژخایەنە بۆ سەقامگیری جیهانی چی دەبێت. لە کاتێکدا ڕاپۆرتەکان ئاماژە بە ئامادەیی ئێران دەکەن بۆ درێژەدان بە ڕووبەڕووبوونەوەکە، دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بەدوای ڕێگایەکدا دەگەڕێت بۆ دەربازبوون لەم چەقبەستووە.